เมื่อไม่นานมานี้ ผมอ่านเจอว่า มีการวัดความสุขของคนในแต่ละประเทศและประเทศที่คนมีความสุขมากที่สุดคือ เดนมาร์ก ไม่ใช่เพราะร่ำรวยแต่เป็นเพราะมีอิสระในการดำเนินชีวิต ข้อมูลตรงนี้ผมว่าน่าสนใจทีเดียว เพราะมักจะคิดอยู่เสมอว่า วัฒนธรรมแบบตะวันตกที่เอื้อให้คนมีอิสระมากกว่า น่าจะส่งผลถึงความสุข ความสบายใจ ที่ได้ทำสิ่งที่ตัวเองต้องการ ก็อาจจะทำให้ทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น หรือ มีชีวิตคู่ตัวเองต้องการ นอกจากเรื่องนี้ที่ผลต่อสุขภาพจิตโดยตรงแล้ว น่าจะส่งผลดีต่อการพัฒนาประเทศด้วย ลองคิดดูเล่นๆว่าวัฒนธรรมลักษณะนี้ในระดับย่อยๆลงมาแล้ว มันส่งผลอะไรบ้าง เมื่อปล่อยให้ลูกหลานมีอิสระ พ่อแม่ก็ไม่ต้องเก็บเงินไว้มากมายเพื่อลูก เพราะคิดว่าลูกควรจะหาด้วยตนเอง ความโลภในการจะหาเงินเพื่อครอบครัวตนเองหรือพวกพ้อง ก็อาจจะลดน้อยลงไป เมื่อคิดถึงส่วนตัวน้อยลงไปแล้วก็น่าจะคิดถึงส่วนรวมมากขึ้น จิตสำนึกต่อส่วนรวมนี้ ผมคิดว่า เป็นปัจจัยที่สำคัญในการพัฒนาประเทศเลยทีเดียว อย่างในอเมริกา การที่มีเงินมากๆแล้วบริจาคให้สังคมนั้นก็ถือเป็นธรรมเนียมเลยทีเดียว เช่นบิล เกตส์ ที่บอกว่า เงินให้ลูกหลานนั้นให้แค่จำนวนหนึ่งพอ ที่เหลือควรไปหาเอง ทรัพย์สินส่วนใหญ่ก็บริจาคให้มูลนิธิไป เรื่องนี้จะมองว่า บริจาคเพื่อเอาหน้าก็เป็นได้ แต่อย่างไรผมก็คิดว่า ผลลัพธ์ของมันเป็นเรื่องที่สมควรชื่นชม นอกเหนือไปจากการหาเงินเพื่อลูกหลาน แต่นักธุรกิจ/นักการเมือง อเมริกัน โกงๆก็มีเยอะเหมือนกัน มันก็คงมีปัจจัยอื่นๆอีกเยอะอะนะ
